Oprichter, venture capital en partnerships
6 min leestijdGepubliceerd: Bijgewerkt:

Hoe kun je je idee beschermen?

Misschien heb je een merk, product, dienst, stuk software of nieuw proces in gedachten. Elk van deze zaken kan worden beschermd door een andere vorm van intellectueel eigendomsrecht (IP). Het intellectueel eigendomsrecht (‘IP’) biedt bescherming voor wat je hebt gecreëerd. In dit artikel worden de vijf belangrijkste soorten intellectueel eigendom uitgelegd en wordt aangegeven wanneer ze van toepassing zijn.

Oprichter, venture capital en partnerships
6 min leestijdGepubliceerd: Bijgewerkt:
Deel dit artikel

Soorten IE

Octrooien, handelsmerken, modelrechten, auteursrechten en bedrijfsgeheimen zijn allemaal afzonderlijke vormen van bescherming. Octrooien hebben betrekking op technische uitvindingen; handelsmerken op je merk; auteursrechten op originele werken; modelrechten op het uiterlijk van een product; en bedrijfsgeheimen op informatie die je vertrouwelijk houdt.

Octrooi

Een octrooi beschermt een technische uitvinding, zoals een nieuw product, proces of methode die op een vernieuwende manier een probleem oplost. Het geeft je het exclusieve recht om die uitvinding tot 20 jaar lang te gebruiken, te produceren en in licentie te geven.

Het aanvragen van een octrooi omvat een registratieprocedure en kost tijd. Een Europees octrooi kost doorgaans in totaal tussen de € 10.000 en € 30.000, inclusief advocatenkosten, voordat het wordt verleend.

Je kunt alleen een aanvraag indienen als je uitvinding nog niet openbaar is gemaakt. Je kunt deze echter wel met anderen delen op basis van een geheimhoudingsovereenkomst (NDA). Het vertrouwelijk delen van informatie geldt niet als openbaarmaking, maar als je deze zonder een NDA deelt, verliest je het recht om er octrooi op aan te vragen.

Handelsmerk

Om je naam, logo en merkidentiteit te beschermen, moet je een handelsmerk registreren. Registratie is territoriaal. Een Benelux-handelsmerk geldt bijvoorbeeld alleen voor Nederland, België en Luxemburg, terwijl een EU-handelsmerk geldt voor de gehele Europese Unie. Voor de rest van de wereld vindt registratie doorgaans per land plaats.

Een handelsnaam en een merk zijn twee verschillende rechten die door verschillende wetten worden beschermd. In Nederland wordt je handelsnaam automatisch beschermd op grond van de Nederlandse Handelsnaamwet vanaf het moment dat je onder die naam openbaar begint te handelen. Je hoeft deze niet te registreren. Een merk is een afzonderlijk geregistreerd recht. Het beschermt een specifiek teken, zoals je merknaam of logo, voor de goederen of diensten waarop de registratie betrekking heeft.

De bescherming van een handelsnaam is beperkter. Deze geldt alleen in de regio waar je onder die naam handelt en is moeilijker af te dwingen tegen namaak elders. Het registreren van een handelsmerk biedt bredere bescherming. In de regio waarin je ervoor kiest om het te registreren, is die bescherming sterker en gemakkelijker af te dwingen.

Voordat je een domeinnaam registreert of geld uitgeeft aan branding, moet je controleren of de naam die je wilt beschikbaar is als merk. Zoek in het BOIP-register (Benelux) en het EUIPO-register (EU-breed) en voer een standaard Google-zoekopdracht uit om te controleren of de naam al in gebruik is. Een geregistreerd merk kan voorrang hebben op een domeinnaam.

Modelrechten

Dit beschermt het uiterlijk van een product, inclusief de vorm, lijnen, kleuren, textuur en hoe het er op het scherm uitziet. Een basismodelrecht (een niet-geregistreerd Gemeenschapsmodel) wordt automatisch verleend wanneer je het ontwerp voor het eerst in de EU openbaar maakt. Het geldt voor drie jaar, maar biedt beperkte bescherming.

Registratie versterkt de bescherming en verlengt de looptijd. Het is ook gemakkelijker af te dwingen. Als het uiterlijk van je product belangrijk is voor de waarde ervan, is registratie het overwegen waard.

Om bescherming te verkrijgen in de Benelux-landen kun je een modelrecht registreren bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP). Voor bescherming in de hele EU kun je een aanvraag indienen bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO). Voordat je de aanvraag indient, kun je je model vastleggen in een i-DEPOT. Deze officiële, van een datumstempel voorziene vastlegging geeft weer wat je op dat moment had en kan als bewijs dienen mocht er later een geschil ontstaan.

Auteursrecht

Het auteursrecht biedt automatisch bescherming aan originele werken, zoals code, geschreven inhoud, visueel ontwerp, video en muziek. Auteursrechtelijke bescherming geldt automatisch en er is geen registratieprocedure nodig. Het auteursrecht beschermt echter alleen de specifieke uitdrukking van een idee, niet het idee zelf. Dit betekent dat een concurrent je product zou kunnen bestuderen en iets functioneel vergelijkbaars zou kunnen maken zonder inbreuk te maken op je auteursrecht.

Als je voortbouwt op open-source materiaal, zoals code, controleer dan de licentievoorwaarden. Soms moet je je eigen code onder dezelfde voorwaarden vrijgeven, wat je zou kunnen beletten je product of software te verkopen.

Bedrijfsgeheimen

Vertrouwelijke informatie kan als bedrijfsgeheim worden aangemerkt, mits je deze actief geheim houdt. Dit kan bijvoorbeeld een formule, een proces, een klantenlijst of een dataset zijn. Er is geen registratieprocedure. Je moet redelijke maatregelen nemen om de informatie geheim te houden, zoals het gebruik van geheimhoudingsovereenkomsten (NDA’s), het beperken van de toegang en het invoeren van duidelijk intern beleid. Als je stopt met het nemen van deze maatregelen, vervalt de bescherming net zo snel.

Zorg ervoor dat het intellectueel eigendom van jou is. Als iemand anders iets voor je bedenkt of ontwikkelt – bijvoorbeeld een freelancer, een bureau of een medeoprichter – voordat het bedrijf bestaat, is die persoon standaard eigenaar van het intellectueel eigendom, tenzij dit aan het bedrijf wordt overgedragen. Dit moet je in elk contract vastleggen.

Volgende stappen

  1. Voer een ‘freedom-to-operate’-onderzoek uit voordat je iets openbaar maakt of demonstreert. Gebruik altijd een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) wanneer je details deelt voordat je een octrooi aanvraagt. Als je een bedrijf opricht op basis van onderzoek dat aan een universiteit is uitgevoerd, raadpleeg dan het bureau voor technologieoverdracht voordat je het bedrijf opricht. Het beleid van universiteiten inzake intellectueel eigendom varieert, en sommige instellingen claimen eigendom van werk dat met behulp van hun middelen is ontwikkeld.
  2. Zoek op Google, in de BOIP-database en de EUIPO-database voordat je een handelsmerk of handelsnaam registreert. Dien je aanvraag zo snel mogelijk in zodra je naam beschikbaar is.
  3. Registreer een modelrecht zodra mensen je product kopen vanwege het uiterlijk ervan.
  4. Zorg ervoor dat alle intellectueel eigendom wordt overgedragen aan het bedrijf, inclusief die welke is bijgedragen door freelancers, consultants en bureaus, evenals door het oprichtende team zelf. Als je product gebruikmaakt van open-sourcecomponenten, controleer dan de licentievoorwaarden.
  5. Behandel vertrouwelijke informatie alleen op basis van ‘need-to-know’ en maak gebruik van een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) wanneer je een bedrijfsgeheim deelt. Leg de NDA en de toegangsbeperkingen die je implementeert schriftelijk vast.

Nog één ding: de innovatiebox

Als je bedrijf intellectueel eigendom ontwikkelt via in aanmerking komende R&D, ondersteund door een geldige S&O-verklaring (WBSO) van RVO, kan een deel van de daaruit voortvloeiende winst in aanmerking komen voor de Nederlandse innovatiebox. Dit resulteert in een effectief belastingtarief van 9% in plaats van het standaard tarief voor vennootschapsbelasting. Dit kan een aanzienlijk verschil maken naarmate je bedrijf groeit.

Een octrooi kan ook deze weg openen, hoewel de meeste oprichters de S&O-verklaring relevanter zullen vinden. Het is de moeite waard om dit in een vroeg stadium met je accountant te bespreken, in plaats van te wachten tot je klaar bent om de aanvraag in te dienen.

Veelgestelde vragen

Hoe kun je je idee beschermen?

Een merk, product, software of proces valt elk onder een ander IE-recht. Lees de vijf soorten, van octrooi tot bedrijfsgeheim. Plan een gesprek met zebra.

Wat beschermt een octrooi?

Een octrooi beschermt een technische uitvinding: een nieuw product, proces of methode. Het kan het exclusieve recht geven om die uitvinding te gebruiken, te produceren en in licentie te geven, tot 20 jaar. Een Europees octrooi kost doorgaans tussen €10.000 en €30.000 voordat het verleend is.

Mag je een uitvinding delen voordat je een octrooi aanvraagt?

Alleen als die nog niet openbaar is. Je mag hem delen onder een NDA. Een vertrouwelijke bekendmaking telt niet als openbaarmaking.

Nieuwsgierig? Krijg helder advies.

Boek een gesprek.
Boek een gesprek.

Heb je ondersteuning nodig?

Krijg direct duidelijkheid over je situatie.

Boek een gesprek.
Laten we praten.

Inzichten

Commerciële contracten

Commerciële contracten: wanneer heb je ze nodig?

Misschien moet je er eerder een ondertekenen dan je denkt. Zelfs voor een pilot is er een nodig, al was het maar om vast te leggen wie eigenaar is van het intellectueel eigendom. Zelfs de uitspraak „laten we gewoon beginnen” is een vorm van contract, en zonder overeenkomst is het onduidelijk wiens intellectueel eigendom er wordt gebruikt. De meeste contracten kunnen eenvoudig blijven. Het belangrijkste is te weten welke nu van belang zijn.

Oprichting

Heb je een oprichtersovereenkomst nodig?

Ja. Dit is een aandeelhoudersovereenkomst tussen de oprichters. Deze wordt ondertekend voordat er investeerders toetreden of om afspraken voor de lange termijn schriftelijk vast te leggen.

Financiering

Hoe financeer je je bedrijf?

Begin met de goedkoopste optie en haal investeerders binnen wanneer je sneller wilt groeien. In de beginfase heb je financiering nodig om je product te ontwikkelen en op de markt te brengen. Later draait financiering ook om het verlagen van je kapitaalkosten, zodat je minder betaalt voor het geld dat je gebruikt.